Đêm giao thừa uốn nhánh mai làm vỡ cái bình cắm hoa, sáng mồng một Tết mang máy hình đi chụp diễn hành xong, vào hội chợ làm rớt cái máy . Thế là hết, cái máy chụp hình theo N Đ như hình bóng 6 năm trời , đi đâu cũng có nhau, ngay cả vào trong bếp.
Người cuối cùng cầm máy và chụp cái hình cuối là T. Trước khi chụp T cằn nhằn :"cái máy này T đã bỏ và thay 4 cái khác rồi mà chị vẫn giữ nó sao?".
Có lẽ cái máy tủi thân nên "tự rớt" cũng nên.
Học chữ Nhẫn cùng đào mai, hái từ vườn mang vào nhà.
Chiều Lên Tu Viện Kim Sơn
Đường lên tu viện quanh co núi
Cao vút ngàn thông đẹp dặm trường
Chuông đổ xa đưa xen kẽ lá
Núi rừng xanh ngát thoảng thơm hương.
Cổng chùa ba chữ Kim Sơn Tự
Núp dưới tàng cây bên vệ đường
Lối rộng vào chùa đất đá mới
Hai pho tượng lớn trắng phơi sương.
Khuôn viên đẹp nhất đây và đó
Một dãy nhà tăng với giảng đường
Lầu gạch hai tầng tu viện chính
Mặt tiền sân rộng, kiểu tây phương
Điện thờ chư Phật công trình lớn...
Hiện hữu chừ đây khiêm nguyện đường
Cây gỗ từ rừng nguyên liệu chính
Đan thanh tân tạo chốn thiền môn.
Phật Bà tịnh tọa trong hang đá
Bên dưới đồi thông trước nguyện đường
Mấy chục quẻ xăm, xăm được giải
Xin Bà hộ mệnh, giải tơ vương!
...
Nguyện cầu Tam Bảo, mười phương Phật
Phù hộ dân Nam hạnh phú cường
Trương Như Quốc Lân
7
Tết Bính Tuất đã thật sự qua Chủ Nhật vừa rồi, ngày mồng 7 Tết. Ngày hạ nêu , ngày trở lại với sinh họat bình thường.
Thật ra không khí Tết đối với những người tha phương chỉ tồn tại trong lòng, trong trí nhớ, nhất là khi tìm đến những hội chợ, những buổi tiệc Tất Niên Tân Niên để gặp được nhau. Một khối người nói chung ngôn ngữ, chào hỏi, chúc tụng và nhận ra mỗi năm trôi qua nét mệt mỏi rõ ràng hơn trên khoé mắt.
Những người bao năm miệt mài tổ chức hội Tết, nhìn số lượng người đến du Xuân không khỏi ngậm ngùi , tự hỏi hội Xuân còn tồn tại mãi không, khi người Việt bây giờ đã được trở về thăm quê xưa làng cũ, không như lúc trước chỉ là nhớ nhung vọng tưởng.
Hữu duyên tôi được đi cùng bạn lên thăm tu viện Kim Sơn. Bạn ngại ngần tôi không cùng tôn giáo. Nhưng khi cùng tôi đi viếng Chánh Điện bạn mới hay, tôi quen thuộc với nhang nến đến độ nào. Với tôi Đấng chí tôn là một , chỉ có hình thức là khác nhau đấy thôi.
Nhìn phong cảnh hùng vĩ tuyệt đẹp một ngày nắng ấm, hít không khí trong làng trên đỉnh núi , tự mình đánh lên tiếng chuông để trong thinh không bát ngát ngân dài âm vang trầm thống. Cõi lòng chùng dù môi miệng luôn liếng thoắng nói cười.
Bạn nói không hiểu sao một người lúng liếng như tôi có thể viết những câu nhẹ nhàng nhu thuận, bạn có lẽ chưa thấy hết lòng tôi đấy thôi.
Ngắm những khối đá được tạc thành tượng Phật Bồ Tát - Quán Thế Âm - tôi ngẫm nghĩ Ngài vui hay Ngài buồn khi con người tạc hình ngài trong đá. Tôi nghe như Ngài nói :"Tạc hình ta trong tâm con " khi nhìn thăm thẳm qua rặng dương mịt mù biển cả xa tít tắp.
Những người bạn khi chia nhau niềm tin tôn giáo, là khi đến với nhau thật gần. Tôi đến với bạn đơn sơ hơn bạn tưởng, chỉ thở chung cùng bầu trời đã quí báu biết bao.
Những nhánh đào đơm nụ, những công trình xây cất dang dở chưa xong. Tôi thích một mái nhà ấm cúng để chia xẻ công phu tu tâm dưỡng tính hơn là một kiến trúc tuyệt vời to tát , làm tâm dễ bị động vì bàn tay con người thách thức thiên nhiên.
Không hiểu sao tôi cứ vẩn vơ như thế. Cám ơn bạn đã cho tôi một ngày hạ nêu đáng nhớ. Tờ xâm Cô cho tôi tuyệt đẹp như ý tôi xin , làm bạn phải cười vì tôi khấn nguyện lạ quá. Tôi khấn xin thật lòng , Trời nghe được tiếng lòng tôi, huống chi là bạn phải không.
Tôi nhẩm xin nhiều điều lắm , một trong những điều tôi xin là cho bạn và gia đình mọi điều an thỏa.
Đời bạn thanh thản như rừng cây xanh ngắt trên đường mình cùng đi với nhau.
Dáng bạn một mình rảo bước, cầu mong trong lòng bạn không đơn độc như chiếc bóng ngả dưới chân.
Cám ơn duyên may , cho tôi một ngày đẹp để ghi lại trong ký ức.
11
Mỗi lần Tết đến, mùng Một Tết là ngày chúng tôi đi thăm mộ ba mẹ tôi, một điều không thể thiếu.
Mẹ tôi mất trước nên thông lệ hàng năm là bố con tôi đến thăm mộ mẹ ngày mồng một, truớc khi đi lễ đầu năm, đi chúc Tết bà tôi, rồi đến nhà bác Cả.
Khi Bố tôi đi cải tạo, năm đầu tiên không có ông và vài năm tiếp theo sau đó, chị em chúng tôi cũng theo đúng thông lệ ấy, ngày đầu năm là của mẹ, không còn bà, không còn bác để đến chúc tuổi như xưa, về nhà im ắng cùng nhau buồn hơn, hoang mang hơn và đau đớn hơn. Vài năm sau đó tôi đã tìm ra bố, mang ông về bên Mẹ.
Rồi tôi lại phải mang ba mẹ tôi đến một chỗ khác xa trung tâm Sài Gòn hơn theo qui định. Chuẩn bị sẵn một phần đất mới cho bố mẹ tôi ở Bình Hưng Hòa, yên trí ngày cải táng mẹ giống như lần cải táng Bố, chỉ còn lại cốt , chúng tôi đào huyệt vừa đủ cho hai cái kim tĩnh.
Ngày cải mộ, gia đình họ hàng không ngờ đuợc mộ của me tôi đã kết lại. Nghĩa là Me tôi nằm đó như ngủ, không hề suy xuyển chút nào dù đã ở trong lòng đất hơn 11 năm. Lúc ấy tôi nghe có tiếng xì xào phải làm vài điều chi đó để chỉ lấy phần cốt . Tôi quyết định ngay, không làm gì hết chỉ đặt mẹ vào áo quan mới lần nữa và chuyển sang huyệt mới.
Tôi và anh vội vã chạy đi mua áo mới cho mẹ trong khi các bác các anh các chị ra huyệt mới người một tay khơi cho rộng thêm lòng huyệt.
Bây giờ khi viết những điều này có vẻ dễ dàng quá, nhưng khi ấy là cả một sự khó khăn không sao kể xiết. Những nghĩa trang trong thành phố phải dời đi, mua áo quan phải có giấy tờ cho phép, người sống không đủ ăn, lo toan thêm cho người đã khuất, miếng đất ở BHH lúc ấy tôi may mắn tìm đuợc vì cha chánh xứ cùng làng với bà nội tôi, các gia đình bác họ tôi sống trong xứ đạo ấy. Tôi ngồi sau xe anh chở mắt không thấy gì hết ngòai hình dáng mẹ đang nằm đợi tôi dưới làn nắng nhạt hanh hanh. Họ hàng tản đi vì ai cũng ngại nhìn mẹ lúc ấy, dù với chị em tôi mẹ vẫn đẹp dịu dàng, hai bàn tay xếp trên ngực gân máu vẫn hồng, da mẹ trong suốt. Quần áo mặc cho mẹ khi liệm năm 72 vẫn y nguyên như cũ , mùi đất nồng chung quanh xộc lên mũi hay sự tiếc thương nghẹn ngực làm tôi và các em có cùng một cảm giác bị ngộp giống nhau, cho đến khi òa lên khóc được. Tôi mang cảm giác nặng nề ấy để chu tòan mọi việc cho Bố Mẹ. Tôi tạ ơn người chủ trại hòm, khi nghe tình huống đã bán ngay cho tôi áo mới cho mẹ không cần giấy tờ xuất nhập chi hết, ông tài xế xe lam vô tình tôi gặp trên đuờng, đã nói cùng các hành khách đang ngồi trên xe , xuống đón xe khác, để ông có xe trống mà chở Mẹ tôi. Lúc ấy hồn xác tôi không hiện diện, tôi không nhớ có nói lời tạ ơn đúng nghĩa đến họ chưa. Sự việc xảy ra nhanh hơn tôi tưởng.
Khi ấy nghĩa trang BHH chỉ có một nấm mộ đôi đặc biệt này. Đến thăm mộ bố mẹ tôi, chỉ cần hỏi ngôi mộ đôi là ai cũng biết. Có nhiều bạn của bố tôi sau khi được thả đến viếng mộ chỉ hỏi ngôi mộ đôi là tìm ra ngay.
Sáng nay tôi nhận đuợc điện thư từ VN cùng những tấm hình cô em gái tôi gởi sang. Những lời em chúc, cùng câu :"Sáng mùng một em đi thăm bố mẹ..."
bao nỗi nhớ trong tôi òa vỡ. Tết của tôi luôn có nỗi nhớ day dứt này. Nén huơng tôi và anh thắp trên bàn thờ, ánh nến điện lung linh, nhánh tắc bố tôi thích, cành cúc mẹ tôi yêu, tôi tìm mãi nhành mai cho bố vẫn chưa tìm ra trên xứ người khí hậu lạnh lẽo.
Cứ tưởng rồi quên đi nhưng một khắc giây nào đó nó bỗng bung ra thổn thức như lúc này.
15
Hơn mười năm tôi đi lại trên con đường đến chỗ tôi làm , như con ong chăm chỉ bay đi hút mật . Con đường như một phần đời sống của tôi, có khi nhộn nhịp, có lúc lặng yên, khi vui khi buồn khi day dứt.
Con đuờng không dài lắm. Tôi nhớ lần đầu tôi biết , nó lặng lẽ hơn bây giờ, cũ kỹ hơn, nhẹ nhàng hơn vì nó chưa đuợc nhiều người biết đến. Anh chở tôi đi một vòng ngắm nó ban đêm, khi lũ cột đèn tỏa ánh vàng nhạt soi khắp con đường. Tòa nhà thị chính của thành phố, khi ấy nhỏ nhắn bình thuờng, sau khi đuợc chỉnh trang gần 40 triệu đồng nay đã thành cái bóng thật to che hẳn một khỏang đồi xanh ngắt phía sau lưng nó.
Tôi vẫn giữ dáng nhỏ nhắn màu trắng đơn sơ của tòa thị chính xưa khi tôi đi ngang qua đó. Có đôi khi ánh nắng phản chiếu vào những cánh cửa sổ guơng xanh, hắt vào mắt buổi trưa, khi tôi lái xe về nhà ăn trưa lay tôi :"nhìn nè bây giờ tôi đẹp như thế này, bề thế như thế này, đừng giữ hình ảnh tôi ngày xưa nữa". Nên có lần tôi đứng hẳn lại, ngắm tòa thị chính. Tôi vào hẳn bên trong xăm soi từng góc cạnh rồi tấm tắc :"ừ đẹp thật" bao nhiêu tảng đá lát , bao nhiêu hình ảnh rất nghệ thuật, ngay cả những bức tượng đồng được trang trí phía truớc sân cỏ.
Rồi hai hàng cây phong theo mùa thay áo tôi yêu thích. Tôi luôn yêu thích những con đường có hai hàng cây sóng đôi. Con đuờng Hồng Thập Tự, con ngày xưa hai hàng cây dầu , con đuờng Hồng Bàng hai hàng cây gõ , con đuờng Trần Quý Cáp hai hàng cây me, con đuờng Cuờng Để con đuờng.... không tôi đang sống tại miền bắc tiểu bang California, trong một thành phố nhỏ mang tên gọi theo tiếng Tây Ban Nha - có nghĩa là Cánh Đồng Bắp. Hai hàng cây trên đuờng tôi đi làm là cây phong đến từ Gia Nã Đại - Canada. Loại cây thay lá màu đỏ mùa Thu, Đông đến trơ cành khúc khuỷu , sang Xuân những trái khô tròn lôm chôm gai như hạt trái cóc, buông tay rơi xuống lăn loi choi dưới đất cùng lúc lá xanh nhú lên nõn nà để Hè sang thành những tán dù xanh ngăn ngắt dịu dàng. Người ta vừa đốn đi một hàng cây, phía sẽ mọc lên trung tâm thuơng mại mới. Tôi chắc chắn ít nhất hơn một người đau đớn cùng tôi, ngày những chiếc xe to đến cắt đi hơn 6 gốc cây trong vòng một ngày. Buổi sáng khi tôi đi ngang chúng còn đứng đó , tôi hững hờ không biết là lần cuối chúng vẫy chào tôi, buổi trưa tôi sững người , khi một khỏang trống hoắc trơ trọi phơi ra ngọn đồi tít tắp xa , tôi hốt hỏang khi thấy 3 gốc cây to thật to trơ ra đau đớn. Đến chiều trở về nhà, hàng cây đã mất, hàng cây phía đối diện còn lại đứng ngây ngô mất mát. Người cùng tiếc nuối hàng cây giống tôi đã viết một bài, đăng trên báo của thành phố. Những câu trách móc nặng nề, hội đồng thành phố đã không một lời nào hỏi han ý kiến của cư dân trước khi lấy đi mất một phần mỹ quan của thành phố. Tôi nghĩ, nếu chuyện ấy xảy ra, cư dân không ai muốn mất đi hàng cây ấy.
Con đường sau ngày ấy nghiêng niểng sang một bên. Buồn bã.
Tôi dự định sẽ viết một lá thơ cho hội đồng thành phố :
-"Ki'nh gởi hội đồng thành phố Cánh Đồng Bắp.
Thưa ông bà,
Là những người đại diện cho dân chúng cư ngụ trong thành phố, ông bà nghĩ sao khi có nhiều thơ phản ánh về việc Ô/B đã cho phép cắt mất đi một hàng cây thật đẹp, nét đặc thù của thành phố Cánh Đồng Bắp.
Nhìn hình ảnh khu thương mại sẽ hiện diện trong trung tâm thành phố, những cây dừa cao đuợc thay cho những cây phong từ Gia Nã Đại trên con đường chính, tôi nghĩ nó lộm cộm thế nào ấy. Nếu cho rằng các cây phong dễ bị bệnh , mất nhiều chi phí bảo quản, có thể bị gẫy cành gây tai nạn cho xe cộ và khách bộ hành, thì hàng cây đối diện sao vẫn còn nguyên? Chưa kể chi phí dùng để giữ các cây dừa còn cao hơn gấp mấy lần. Cây dừa cao vút thẳng đứng , phải cắt tỉa lá khô cho cây giữ dáng vẻ đẹp, phải thuê cả một công ty chăm lo cho cây không bị các chú chuột leo lên làm tổ trên đó. Lá dừa xanh không đổi màu theo mùa, không cho bóng mát , chỉ trơ trơ hờ hững không biết vẫy chào gió, không biết đùa với mưa. Nóng lạnh không cau mặt.
Những cây dừa thường thấy trong những vùng khô nóng, biển, sao lại mang vào thành phố Cánh Đồng Bắp của chúng ta.
Tuởng tượng thôi, hàng phong lá đỏ đối diện với hàng dừa suông đuộc con đuờng chính của thành phố chắp vá tội nghiệp làm sao.
Nét đặc thù của thành phố Cánh Đồng Bắp đã mất, hình ảnh khu thương mại Hồ Ly Vọng xâm nhập , cư dân cũ như tôi chắc hẳn ngậm ngùi.
Tôi viết thơ đến ông bà, để Ô/B biết rằng sự thay đổi khuôn mặt của thành phố là một sự kiện lớn đối với dân chúng cư ngụ trong vùng. Hãy cho chúng tôi có ý kiến."
Murder
Not people
People do not live and grow
For two hundred years-
Trees!
Their massive trunks broken to pieces
and thrown down,
Their burrowing roots
Torn from the earth,
Their bodies
All along the road.
The old maples
Have been murdered.
How can we bear it?
Never to see again
Their splendor,
Their autumnal
Crimson and gold.
They are gone forever,
All along the road.
How could we do it?
May Sarton
(1912-1995)
20
Mấy hôm nay thành phố tôi ở tuyết rơi ở cao độ 1500 cách mực nuớc biển. Điều này hiếm khi xẩy ra. Rặng núi phía sau nhà , trên đỉnh phủ trắng xóa.
Vùng thung lũng hoa vàng - thung lũng điện tử này khí hậu điều hòa, không lạnh quá hay nóng quá. Cỏ hoa thản nhiên khoe sắc. Mùa này nhiều người bị đau. Tôi cũng bị nữa. Không đến nỗi nằm vùi nhưng thật khó chịu, bỗng thấy mình yếu hẳn đi.
Cảm giác nhìn giàn hoa đang ươm đầy nụ hứa hẹn nở vàng góc sân, bỗng dưng giàn hoa sơ xác, nguyên một cụm xanh ngăn ngắt lá và nụ biến mất, lởm chởm những nhánh trơ ra buồn nẫu ruột. Hai đêm liền tôi bị giấc mơ xấu ám ảnh sợ hãi ngủ không ngon.
Giàn hoa của tôi nở vào mùa đông, hoa vàng tuơi rực rỡ, hương thơm dịu dàng không như hương hoa nhài sao tím, hỗn hào xộc vào mũi hăng hắc. Vì nặng nên giàn hoa bằng gỗ mỏng đan với nhau bị đổ nghiêng ra khỏi hai cây cọc thật to tôi ráng trồng xuống đất càng sâu càng tốt. Tôi dự định sẽ cắt bớt phần cái giàn bị nghiêng bung ra khỏi cọc, rồi sau đó kềm thân hoa vào hai cây cọc bằng những sợi dây thừng tôi đã mua ở home depot.
Cách tôi dự định làm mất thì giờ lắm. Tôi nghĩ mình sẽ cưa , gỡ từng miếng giàn thì thân cây hoa không bị đụng chạm nặng, chỉ cắt bớt dần nhánh nào mình không thể đan vào dây đuợc. Còn dùng cưa máy cắt đi thì nhanh nhưng kết quả là giàn hoa nhìn tôi đau đớn. Vẫn biết cây sẽ mọc tiếp, nhưng những nụ hoa đã bị hủy hoại khi chưa nở và sự ân hận của tôi khi để những nhánh hoa bị cắt đi oan uổng cứ đè nặng lòng tôi. Giống như hàng cây bị mất trên đường tôi đi làm, cũng làm tôi có cảm giác không thoải mái.
Tôi vừa có thêm vài nhánh đào Angie mang đến - cây mơ ngoài vuờn vừa có một cái hoa nhú lên, tôi ráng nghịch ngợm với đất cho quên đi cơn chóng mặt buồn nôn. Tôi trồng hai bụi hoa thuộc họ hoa hải đường nhiều lớp cánh, cùng xới đất duới hai gốc cây mơ, cây táo cho đám hoa chuông. Hy vọng khi mùa Xuân đến hương hoa tỏa ngát quanh vườn.
